Een assessment is het selectieonderzoek dat een werkgever je laat doen nadat je hebt gesolliciteerd. In Nederland en Vlaanderen begint het bijna altijd met een online assessment: een capaciteitentest (ook cognitieve test genoemd) met onderdelen als numeriek, verbaal en abstract redeneren, vaak aangevuld met een persoonlijkheidsvragenlijst of een situational judgement test. Een typische online testbatterij duurt 30 tot 70 minuten in je browser. Soms volgt daarna nog een assessmentdag met rollenspel en een gesprek met een psycholoog. In deze gids lees je welke formats in echte selectierondes van 2026 voorkwamen, hoe je score tot stand komt en hoe je in twee weken online assessment oefenen aanpakt.
Kernfeiten
- Wanneer
- na cv of sollicitatieformulier, vóór of tussen de gesprekken
- Duur
- 30–70 min online in totaal; losse tests 4–36 min
- Onderdelen
- numeriek, verbaal, figuurreeksen, persoonlijkheid, SJT, soms games
- Aanbieders
- SHL, Aon, Korn Ferry, Cappfinity, Arctic Shores, GITP, LTP, NOA, Ixly
- Antwoordformat
- meerkeuze, waar/onwaar/kan niet zeggen, rangschikken, schuifbalken
- Score
- percentiel of sten tegenover normgroep; werkgever bepaalt de grens
- Taal
- Nederlands of Engels; bij internationale traineeships vaak Engels
Wat houdt een assessment in?
Het woord "assessment" wordt in Nederland en Vlaanderen op twee manieren gebruikt, en dat verklaart veel verwarring:
- Het online assessment. Je krijgt een e-mail met een link en maakt thuis een aantal tests op het platform van een testuitgever. De werkgever kiest welke modules je ziet, in welke taal, en waar de lat ligt. Dit is de vorm die je bij vrijwel elke traineeship, grote werkgever of consultancy tegenkomt.
- Het (selectie)assessment bij een bureau. Een assessmentbureau onderzoekt je in opdracht van de werkgever: eerst een capaciteitentest en een persoonlijkheidsvragenlijst, daarna vaak een rollenspel, een presentatie of een interview met een psycholoog. Je krijgt een rapport met een advies. Dit zie je vaker bij ervaren functies, de overheid en leidinggevende posities.
Beide vormen gebruiken dezelfde drie families tests: capaciteitentests met goede en foute antwoorden en een klok; vragenlijsten over gedrag zonder goede antwoorden in de gewone zin (persoonlijkheid, drijfveren, waarden); en oordeels- en simulatietaken daartussen (situational judgement tests, postbakopdrachten, games, video-interviews).
Wat zit er in een capaciteitentest?
Een capaciteitentest, of cognitieve test, meet hoe snel en nauwkeurig je nieuwe problemen oplost. De Nederlandse oefentests van bureaus noemen meestal dezelfde onderdelen: figuurreeksen, cijferreeksen en matrices voor het abstracte en numerieke deel, en verbale analogieën voor het taaldeel. Internationale uitgevers bouwen hun tests rond verbaal, numeriek en inductief (abstract) redeneren. In de praktijk krijg je een mix van:
| Onderdeel | Wat je doet | Gids |
|---|---|---|
| Cijferreeksen | De regel in een rij getallen vinden en het volgende getal geven | cijferreeksen oefenen |
| Figuurreeksen en matrices | Vormen volgen verborgen regels; je kiest of bouwt het ontbrekende figuur | abstract redeneren |
| Numeriek redeneren | Vragen over tabellen, grafieken en korte rekenproblemen | numeriek redeneren |
| Verbaal redeneren | Bij een tekst beoordelen of een stelling waar, onwaar of niet te zeggen is; soms verbale analogieën | verbaal redeneren |
| Deductief redeneren | Uit gegeven regels afleiden wat moet volgen | deductive reasoning (Engelstalig) |
| Snelheid en aandacht | Symbolen coderen, twee reeksen vergelijken, multitasken | working memory (Engelstalig) |
Sommige Nederlandse uitgevers bieden versies per opleidingsniveau aan (TestGroup een capaciteitentest voor mbo, hbo en wo, NOA de MCT-M en MCT-H); vraag na met welke normgroep je wordt vergeleken. Bij internationale online tests kiest de werkgever de normgroep, bijvoorbeeld afgestudeerden of sollicitanten voor vergelijkbare functies.
De fases van een sollicitatieprocedure
Het online assessment is meestal het tweede filter, na je cv. De volgorde is bij de meeste werkgevers stabiel:
| Fase | Wat er gebeurt |
|---|---|
| 1. Sollicitatie | Cv, motivatiebrief of formulier, soms een paar knock-outvragen |
| 2. Online assessment | Capaciteitentest, persoonlijkheid, SJT of games, van één aanbieder of een mix |
| 3. Video-interview | Opgenomen antwoorden zonder gesprekspartner of een live videogesprek |
| 4. Gesprekken en cases | Motivatie- en competentiegesprekken, case interviews bij consultancy |
| 5. Assessmentdag | Rollenspel, presentatie, groepsopdracht of gesprek met een psycholoog; op locatie of online |
| 6. Aanbod | Vaak binnen enkele dagen na de laatste ronde |
Consultancy's gaan vaak van de online test direct naar case interviews; traineeships voegen een video-interview en een assessmentdag toe. Zie de gidsen over het assessment center, het case interview en het video-interview (Engelstalig).
Alle testtypen op een rij
De capaciteitentest-onderdelen hierboven hebben elk een eigen gids. Wat je in 2026 per type zag:
- Numeriek redeneren: SHL met vijf opties, TestGorilla met drie of vier, Cappfinity soms met een getypt antwoord. Valkuilen: eenheden in de grafiektitel, cijfers onder de vouw, waarden die je alleen ziet als je met de muis over de grafiek gaat, en de decimale punt in Engelstalige tests. Gids: numeriek redeneren.
- Verbaal redeneren: 12 tot 18 stellingen in 6 tot 9 minuten, op een scrollende tekst (cyquest) of een dossier verdeeld over zes tabbladen (Aon). Gids: verbaal redeneren.
- Abstract redeneren: Aon's "kies twee van de vier roosters" (ongeveer 6 seconden per opgave), eligo's 4×4-matrices, cyquest's "Culture-Fair-Test" en de bouwpuzzel van Arctic Shores. Gids: abstract redeneren.
- Cijferreeksen: een Duitstalige cyquest-test gaf 16 reeksen in 8 minuten met vrije invoer. Gids: cijferreeksen oefenen.
- Kritisch denken: aannames herkennen en argumenten beoordelen in de stijl van Watson-Glaser.
Situational judgement test (SJT)
Realistische werksituaties met reacties die je beoordeelt. In 2026 vroeg een SJT van Korn Ferry, gebouwd rond de waarden van één werkgever, om de meest en minst effectieve van drie opties in 18 samenhangende scenario's, zonder tijdslimiet; een waardenranking van Cappfinity liet je vijf opties rangschikken in 10 scenario's. Gids: situational judgement test.
Persoonlijkheidsvragenlijst
Hoe je het liefst werkt, niet wat je kunt. Drie formats domineren: gedwongen keuze uit drie uitspraken (SHL OPQ32r, 104 blokken), schuifbalken tussen twee polen (Cappfinity, cyquest) en instemmingsschalen, meestal zonder tijdslimiet. Je kunt er niet voor "slagen", maar je profiel wordt naast de functie gelegd. Gidsen: personality tests (Engelstalig), Hogan, Thomas International.
Games en video-interviews
Games registreren snelheid, nauwkeurigheid, aarzeling en risico. Arctic Shores laat de werkgever tot negen taken kiezen; één batterij in 2026 gebruikte er drie in ongeveer 32 minuten. Bij een video-interview zie je een vraag, krijg je een korte bedenktijd en neem je een antwoord van 60 tot 120 seconden op. Gidsen: pymetrics en Harver, HireVue, game-based assessment (Engelstalig).
Aanbieders en platforms vergeleken
Werkgevers kopen een licentie bij een uitgever en kiezen modules. Kijk dus naar de URL en de voettekst van je uitnodiging.
| Aanbieder / platform | Formats die je tegenkomt | Gids |
|---|---|---|
| SHL (TalentCentral) | General Ability (30 opgaven, 36 min, 5 opties, geen terugknop), interactieve General Ability (slepen, tikken, kleuren), OPQ32r | SHL |
| Aon (cut-e) | scales clx (inductieve roosters), scales verbal en numerical met tabbladen, korte challenges | Aon |
| Korn Ferry | SJT's rond de waarden van de werkgever; adaptieve Talent Q Elements | Korn Ferry |
| Talogy (voorheen Cubiks en PSI) | Capaciteitentests, persoonlijkheid, SJT | Talogy |
| TestGorilla | Korte vaardigheidstests (10–12 min) uit een grote bibliotheek, ook in het Nederlands | TestGorilla |
| Arctic Shores | Games: puzzels, voorspellen op basis van feedback, emoties herkennen | Arctic Shores (Engelstalig) |
| Cappfinity | Waardenranking, werkstijl-schuifbalken, numerieke tests waarbij je tijd wordt geregistreerd | Cappfinity (Engelstalig) |
| eligo (PERLS DUO) | Logica uit tekst, grafiekanalyse, 4×4-matrices, symbool-snelheidstaak; timer per opgave | eligo (Engelstalig) |
Andere namen in uitnodigingen, elk met een eigen gids: Predictive Index, Watson-Glaser, Hogan, Thomas International, HireVue en pymetrics / Harver. Engelstalige gidsen bestaan onder meer voor Saville, McKinsey Solve en Mercer Mettl.
Nederlandse bureaus en uitgevers zoals GITP, LTP, NOA, Ixly en TestGroup werken met eigen capaciteitentests en vragenlijsten (Ixly noemt al zijn assessments adaptief). De oefentest van GITP bevat cijfer- en figuurreeksen, matrices en verbale analogieën, dus dezelfde typen als hierboven. De COTAN, de testcommissie van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP), beoordeelt sinds 1959 de kwaliteit van psychologische tests; in de COTAN-Documentatie zie je of een bepaalde test beoordeeld is.
Zo ziet een echte testbatterij eruit: vijf voorbeelden
Een batterij is de combinatie van modules die één werkgever stuurt. Deze batterijen zijn gezien in selectierondes voor starters in het najaar van 2026, gelabeld per aanbieder. Werkgevers wisselen per functie, land en jaar, dus zie ze als voorbeelden, niet als belofte.
Aon en Korn Ferry: twee snelle tests en een SJT
| Onderdeel | Aanbieder | Format | Opgaven · tijd |
|---|---|---|---|
| Inductief redeneren (scales clx) | Aon | Kies de 2 van 4 roosters die de regel van twee voorbeeldroosters volgen | 3 oefenopgaven, daarna 57 opgaven bereikt in 6:00 |
| Verbaal redeneren | Aon | waar / onwaar / onbepaald; informatie verdeeld over zes tabbladen | 3 oefenopgaven + 18 · 6:00 |
| SJT rond de waarden van de werkgever | Korn Ferry | Meest en minst effectief van 3 opties, één verhaallijn | 1 + 18 · geen tijdslimiet (ongeveer 4 min) |
Deze versie was in het Duits. De twee Aon-tests zijn kort maar meedogenloos: ongeveer 6 seconden per inductieve opgave en 20 seconden per verbale stelling.
eligo PERLS DUO (Engels): vier modules, timer per opgave
| Module | Format | Tijd |
|---|---|---|
| Logisch redeneren | Tekst + conclusie: correct / onbepaald / onjuist | 1:30 per opgave |
| Grafieken | Grafiek + stelling: waar / onbepaald / onwaar; vergrootglas om in te zoomen | 1:00 per opgave |
| Figuurmatrices | 4×4-matrix, zes antwoordtegels, twee of drie gelaagde regels | 1:00 per opgave |
| Verwerkingssnelheid | Symbolen voor de cijfers 1–9, kies de grotere of kleinere waarde | 12 blokken van 0:30–0:50 |
Elke module had drie oefenopgaven zonder tijdslimiet en 14 gescoorde opgaven. Reken op ongeveer een uur inclusief instructies. Het rapport gaf per module een percentiel in de banden laag, gemiddeld en hoog.
TestGorilla (Engels): drie korte tests
| Test | Format | Opgaven · tijd |
|---|---|---|
| Critical thinking | Enkele en meervoudige keuze | 4 oefenopgaven + 16 · 12:00 |
| Numerical reasoning | Rekenproblemen en grafieken, "Select only one answer" | 4 oefenopgaven + 12 · 10:00 |
| Data literacy | Grafieken met afgekapte assen, soms "select all that apply" | 4 oefenopgaven + 12 · 10:00 |
Je kon alleen vooruit. TestGorilla biedt zijn bibliotheek ook in het Nederlands aan, dus vraag na in welke taal je test staat.
Cappfinity (Engels): tijd geregistreerd, niet begrensd
| Onderdeel | Format | Opgaven |
|---|---|---|
| Waardenranking | Vijf reacties rangschikken van 1 tot 5 per scenario | 10 |
| Werkstijlvragenlijst | Schuifbalken tussen twee polen | 30 |
| Numeriek redeneren | Kies één van vijf of typ het antwoord; een stopwatch telt per opgave op | minstens 12 |
Een rekenmachine was toegestaan, en de introductie vroeg om minstens 20 minuten te reserveren voor het numerieke deel.
SHL: capaciteiten plus persoonlijkheid
Eén ronde in 2026 koppelde SHL General Ability (30 opgaven, 36:00, geen terugknop) direct aan de OPQ32r (104 blokken van drie uitspraken, geen tijdslimiet, ongeveer 18–20 minuten). SHL biedt zijn verbale en numerieke oefentest ook in het Nederlands aan; de inductieve oefentest niet. Zie SHL.
Wat is een goede score op een assessment?
Ruwe score, normgroep, percentiel
Een capaciteitentest begint met een ruwe score, meestal het aantal goede antwoorden. Op zich zegt dat weinig: 14 van de 30 kan uitstekend zijn op een moeilijke test en zwak op een makkelijke. Daarom vergelijkt de uitgever je ruwe score met een normgroep: een grote groep mensen die dezelfde test maakte, bij voorkeur vergelijkbaar met jou (zelfde opleidingsniveau, sollicitanten voor vergelijkbare functies). Het resultaat is een percentiel: "percentiel 70" betekent dat je hoger scoorde dan 70 % van de normgroep.
Sten, stanine en percentiel omrekenen
Rapporten gebruiken vaak een standaardschaal. In Nederlandse rapporten kom je naast de sten ook de stanine (1–9) en omschrijvingen als "gemiddeld" of "ruim boven gemiddeld" tegen. Beide schalen gaan uit van een normale verdeling:
| Sten (1–10) | Percentielen | Stanine (1–9) | Percentielen | Lees als |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 1–2 | 1 | 1–4 | ver onder gemiddeld |
| 2 | 3–7 | 2 | 5–11 | |
| 3 | 8–16 | 3 | 12–23 | onder gemiddeld |
| 4 | 17–31 | 4 | 24–40 | |
| 5 | 32–50 | 5 | 41–60 | gemiddeld |
| 6 | 51–69 | 6 | 61–77 | |
| 7 | 70–84 | 7 | 78–89 | boven gemiddeld |
| 8 | 85–93 | 8 | 90–96 | |
| 9 | 94–97 | 9 | 97–99 | ver boven gemiddeld |
| 10 | 98–99 |
Een sten heeft gemiddelde 5,5, een stanine gemiddelde 5; beide hebben een standaarddeviatie van 2. De stanines 1 tot en met 9 dekken 4, 7, 12, 17, 20, 17, 12, 7 en 4 % van de mensen.
Adaptieve tests
Sommige tests kiezen de volgende opgave op basis van je vorige antwoorden. SHL noemt Verify G+ adaptief, en Korn Ferry's Talent Q Elements zijn adaptief opgezet. Daar hangt je score af van de moeilijkheid van de opgaven die je goed had, niet alleen van het aantal. Voelen de opgaven moeilijk, dan gaat het vaak juist goed. De eligo-, cyquest-, Aon- en TestGorilla-tests uit 2026 hadden vaste aantallen opgaven en waren niet adaptief.
Wie bepaalt of je door bent?
De uitgever levert de norm; de werkgever legt de grens, en die kan per functie verschillen. Sommige werkgevers hanteren een harde drempel per test, andere combineren alle tests tot één score of wegen je cv mee. Een universele cesuur bestaat niet. Persoonlijkheidsvragenlijsten en SJT's worden met een normgroep en met het gewenste profiel vergeleken. Vraag vooraf wie je resultaten te zien krijgt en hoe lang ze worden bewaard.
Tijdmanagement: ken je seconden per opgave
Bij de meeste capaciteitentests beslist de klok, niet de moeilijkheid. Bereken je budget voordat je begint:
| Test | Opgaven · tijd | Seconden per opgave |
|---|---|---|
| Aon scales clx | 57 bereikt · 6:00 | ongeveer 6 |
| Aon verbaal | 18 · 6:00 | 20 |
| cyquest cijferreeksen | 16 · 8:00 | 30 |
| cyquest Culture-Fair-Test | 14 · 10:00 | ongeveer 43 |
| TestGorilla critical thinking | 16 · 12:00 | 45 |
| TestGorilla numeriek | 12 · 10:00 | 50 |
| eligo grafieken en matrices | per opgave | 60 |
| SHL General Ability | 30 · 36:00 | 72 |
| eligo logica | per opgave | 90 |
Regels die bij alle aanbieders gelden:
- Bloktimer versus opgavetimer. Met één countdown (SHL, Aon, cyquest, TestGorilla) kun je tijd lenen van makkelijke opgaven; met een timer per opgave (eligo) niet: kies en ga door.
- Geen terugknop (SHL General Ability, TestGorilla) betekent geen "straks terugkomen".
- Laat het zinkgat liggen. Kost een opgave twee keer je budget, kies het waarschijnlijkste antwoord.
- Oefenopgaven zijn gratis tijd om de interface te leren: vergrootglas, tabbladen, opties onder de vouw.
- Beantwoord alles. Tenzij de instructie een aftrek noemt, scoort een lege opgave hetzelfde als een foute.
Apparaat, omgeving en aanpassingen
Apparaat en omgeving
- Laptop of desktop met muis. Snel klikken, slepen en scrollen gaat beter met een groot scherm.
- Controleer de lay-out in de oefenopgaven. In 2026 stonden antwoordtegels bij eligo onder de vouw en verborg Aon verbaal informatie op zes tabbladen.
- Stabiele verbinding, geen extensies. Zet meldingen en vertaalextensies uit: die laatste kunnen getallen veranderen.
- Pen, papier en, als het mag, een rekenmachine.
- Blokkeer de hele tijd: de opgegeven duur plus 15 minuten, want een getimede test is meestal niet te pauzeren.
- Lees de regels van het platform. Je werkt alleen en zonder hulp, soms onder toezicht op afstand. De test helpt je alleen als hij jou meet.
Aanpassingen bij een beperking
Heb je een beperking, dyslexie, kleurenblindheid of een andere aandoening die je testprestatie beïnvloedt, vraag dan voordat je begint om een aanpassing: extra tijd, een versie zonder tijdslimiet, een formaat dat werkt met een schermlezer of een andere test. Dat wordt vooraf ingesteld en kan niet meer tijdens een lopende test. Punten om te noemen:
- Matrices en interactieve opgaven leunen op kleur en vorm; meld kleurenblindheid.
- Snelheidstaken (eligo-verwerkingssnelheid, Arctic Shores-gezichten in ongeveer 4 seconden) zijn lastig ter plekke aan te passen, dus vraag het vroeg.
- Verbale tests met tabbladen of scrollende teksten zijn traag met een schermvergroter; vraag of er een andere lay-out bestaat.
Online assessment oefenen: plan van twee weken
Twee weken van ongeveer een uur per dag is genoeg voor de meeste batterijen.
| Dag | Focus | Wat je doet |
|---|---|---|
| 1 | Diagnose | Aanbieder zoeken in je uitnodiging; per testtype één getimede set; seconden per opgave noteren |
| 2 | Numeriek I | Percentages, verhoudingen, eenheden; 20 opgaven |
| 3 | Verbaal | Beslisregel, 30 stellingen op doeltempo, 10 verbale analogieën |
| 4 | Abstract | Regelchecklist; 20 matrices of figuurreeksen |
| 5 | Cijferreeksen | 15 reeksen met de zesstappenmethode, daarna 15 op tijd |
| 6 | Numeriek II | Grafieken met valkuilen: basis, afgekapte assen, punt versus komma |
| 7 | Rust | Foutenlog lezen; geen nieuwe stof |
| 8 | Format van de aanbieder | Gratis oefentests van SHL, Cappfinity of cyquest; oefenopgaven van TestGorilla en Aon |
| 9 | Snelheid | Symboolcodering, hoofdrekenen, gelijk/verschillend in blokken van 2 minuten |
| 10 | Persoonlijkheid en SJT | Waarden van de werkgever lezen; het format oefenen, geen "ideale" antwoorden |
| 11 | Proeftest | Eén complete getimede batterij in de echte volgorde |
| 12 | Zwakke plekken | De opgavetypen herhalen die de meeste tijd kostten |
| 13 | Opstelling | Apparaat, browser, verbinding, ruimte, regels voor de rekenmachine |
| 14 | Testdag | Korte warming-up, daarna uitgerust de test maken |
Houd een foutenlog bij: per foute of trage opgave de valkuil in één regel. Heb je maar drie dagen, doe dan dag 1, één sessie op je zwakste testtype en de volledige proeftest.
Bronnen
- GITP, oefentesten (cognitieve capaciteitentest met figuurreeksen, cijferreeksen en matrixen; verbale analogieën)
- NIP, COTAN (beoordeelt sinds 1959 de kwaliteit van psychologische tests; COTAN-Documentatie)
- TestGroup, overzicht (capaciteitentest, persoonlijkheidstest, tests per niveau mbo / hbo / wo)
- NOA (voortgekomen uit de VU, 1996; capaciteitentests MCT-M, MCT-H en adaptieve MCT-A)
- Ixly (assessments voor capaciteiten, vaardigheden, persoonlijkheid en drijfveren, adaptief)
- LTP (assessments sinds 1927)
- Wikipedia, Stanine (gemiddelde 5, standaarddeviatie 2; 4-7-12-17-20-17-12-7-4 %)
- Randstad, "Wat is een assessment?" (selectieassessment toetst geschiktheid; organisatie neemt resultaten mee in de keuze)
- SHL, oefentests in het Nederlands (verbaal en numeriek; inductief niet in het Nederlands)
- SHL, Verify G+ fact sheet (30 vragen, 36 minuten, adaptief)
- SHL, OPQ product fact sheet (104 vragen, geen tijdslimiet, 15–25 minuten).pdf)
- GraduatesFirst, Korn Ferry Talent Q (adaptieve Elements-tests)
- Arctic Shores, candidate guidance (tot negen taken)
- TestGorilla, Nederlandstalige testbibliotheek (verbaal redeneren)
Gerelateerde gidsen
- Testtypen: cijferreeksen · abstract redeneren · numeriek redeneren · verbaal redeneren · situational judgement test · case interview · assessment center · personality (Engelstalig) · deductive reasoning (Engelstalig) · game-based (Engelstalig) · video interview (Engelstalig)
- Aanbieders: SHL · Aon · Korn Ferry · Talogy · TestGorilla · HireVue · pymetrics / Harver · Predictive Index · Watson-Glaser · Hogan · Thomas International
- Engelstalige versie: Assessment: de complete gids voor online assessments en capaciteitentests (2026)
MSc Psychologie, 7 jaar tests maken.
Laatst bijgewerkt: Oct 1, 2026